Wakacyjna ikona

  Wakacyjna przerwa w pisaniu była nieco dłuższa, niż zamierzałam, choć nie spowodowana tylko wypoczynkiem, niestety :) Przy okazji – serdecznie pozdrawiam wszystkich wypoczywających, a jeszcze goręcej tych,  których wypoczynek na razie omija (oby i Wam błogie lenistwo nie umknęło !)

  Jeśli chodzi o mnie, to staram się łączyć przyjemne z pożytecznym. A każdy wakacyjny wyjazd traktuję jak okazję do zerknięcia tu i ówdzie, i poddania się nowym pomysłom. Tym razem okoliczności wakacyjnych wędrówek zawiodły mnie w okolice przedstawień ikonograficznych.

 darmowy hosting obrazków         Święta Trójca, Rublew, ok. 1410.

  Na początek kilka słów teorii:

  Ikona – obraz sakralny, wywodzący się z kultury bizantyjskiej. Przedstawia postaci świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne. Zadaniem ikony jest prowadzenie przez ścieżkę duchową ściśle w duchu Pisma Świętego, bez swawolności interpretacji, zgodnie z prawem kanonicznym. W kanonie ikon zakłada się, że jej tworzenie (malowanie, ale w polskim i rosyjskim nazewnictwie istnieje też określenie – pisanie ikon) powstaje w ścisłym powiązaniu z medytacją i rozważeniem nad życiem malowanego świętego. Każdemu z etapów powstawania ma towarzyszyć modlitwa, medytacja i zastanowienie. Dlatego uznaje się, że zarówno tworzenie, jak i kontemplacja ikon jest czynnością mistyczną, wznoszącą ducha na wyższy poziom.

  Technicznie natomiast – ikona to obraz o tematyce sakralnej, malowany zwyczajowo na desce lipowej lub sosnowej, obleczonej w płótno, zagruntowanej. Następnie nanosi się zarys postaci i wypełnia techniką tempery. Używa się suchych sproszkowanych pigmentów, pochodzenia ziemnego lub mineralnego, jako spoiwa używając mieszanki żółtka jaja kurzego i np. wina. Przedstawienie jest płaskie, w większości przypadków pozbawione klasycznej perspektywy liniowej. Używa się złoceń oraz tzw. sukienek – zdobień, np. ze srebra, często wysadzanych kamieniami.

  Ikonografia to sztuka związana kulturowo głównie z prawosławiem i kościołem greckokatolickim. Występuje też w Polsce, może nie każdy wie, że znana wszystkim Matka Boska Częstochowska to także ikona (a z ciekawostek dodajmy, że posiada aż dziewięć sukienek! – obecnie używana jest rubinowa z XVII wieku).

darmowy hosting obrazków                  Matka Boża Częstochowska, autor i data powstania nieznane

darmowy hosting obrazków        Matka Boża Częstochowska, sukienka rubinowa, XVII w.

  Można traktować ten rodzaj sztuki jako kolejne „święte obrazki” poupychane po kątach muzeów. W końcu są dokładnie takie, jak założono – przewidywalne, oczywiste, zgodne z tym, co znamy. A w dodatku … płaskie, pozbawione głębi malarskiej, zaskoczenia, całkowicie poprawne. Ale można też dostrzec w nich to, co mniej oczywiste. Mnie podobają się barwy. Klasyczne przedstawienia nasycone są zwłaszcza żółciami i czerwieniami. Bogate złoceniem. Sceny przedstawione w jak najprostszy, schematyczny sposób, brak perspektywy narzuca pewną ascetyczność scenerii, ogranicza się ozdobniki malarskie. Pomieszczenia, w których wystawiane są ikony mają niesamowity zapach starego drewna. Szkoda tylko, że nie można, jak niegdyś, oglądać tych prac w świetle świec. Myślę, że dopiero płomyki pełgające po zdobieniach mogą w pełni wydobyć pierwotny charakter tego rodzaju dzieł.

darmowy hosting obrazków                 Św. Mikołaj, XIII w.

darmowy hosting obrazków                 Święta Dziewica, XIII w.

darmowy hosting obrazków                Chrystus Pantokrator, ok. V-VI w.

  Najstarsze zachowane ikony pochodzą z okresu VI do XIII w., za to najwięcej zachowało się z czasów od XVII do XIX w. Za najstarszą ikonę uważa się Chrystusa Pantrokratora (inaczej – Wszechmogącego, Wszechwładnego), która przedstawia dwojakość Chrystusa, jako Boga i jako człowieka. Tę ikonę można podziwiać na półwyspie Synaj, w klasztorze Św. Katarzyny.

  A poniżej – moje ulubione przedstawienie, Św. Jerzy walczący ze smokiem. Dawniej symbol pierwszego chrześcijaństwa, patron wielu krajów, m.in. Portugalii, Anglii, Niemiec, czy Szwecji, często przedstawiany na starych ikonach. Obecnie nieco „zakurzony” święty, który niezależnie od przekonań religijnych – pozostaje na wysokim miejscu w moim prywatnym rankingu ;).

darmowy hosting obrazków                 Św. Jerzy walczący ze smokiem, autor i data nieznane

≈A≈

1 Komentarz

Dodaj komentarz

Wymagane pola są oznaczone *.